Bilindiği üzere Aralık 2019 tarihinde Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan ve çok kısa bir sürede tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını ülkemizde de ciddi sonuçlar doğurmaya devam etmektedir. Bu kapsamda ülkemizde de salgının etkilerini en aza indirmek ve yayılmasının önüne geçmek amacıyla bir dizi önlemler alınmış olup alınan bu önlemlerden ekonomik faaliyetlerin de büyük ölçüde etkilendiğini söylemek kanaatimizce hatalı olmayacaktır.

Bu nedenle, toplumsal sağlığın yanı sıra ülke ekonomisini de ciddi anlamda tehdit eden yeni tip koronavirüs(Covid-19) salgınının etkilerini azaltmak amacıyla TBMM Genel Kurulu’nda 25/03/2020 tarihinde kabul edilen “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” 26/03/2020 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmış olup ilgili Kanunun 49.maddesi ile 14/12/2009 tarihli ve 5941 sayılı Çek Kanunu’nda da önemli birtakım değişiklikler meydana gelmiş ve 5941 sayılı Çek Kanunu’na aşağıda alıntılanan geçici 5.madde eklenmiştir:

(1) 5 inci maddede tanımlanan ve 24/3/2020 tarihine kadar işlenen suçtan dolayı mahkûm olanların cezalarının infazı, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla durdurulur. Hükümlü tahliye tarihinden itibaren en geç üç ay içinde çek bedelinin ödenmeyen kısmının onda birini alacaklıya ödemek zorundadır. Kalan kısmını üç aylık sürenin bitiminden itibaren ikişer ay arayla on beş eşit taksitle ödemesi durumunda mahkemece, ceza mahkumiyetinin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilir. İnfazın durdurulduğu tarihten itibaren en geç üç ay içinde çek bedelinin ödenmeyen kısmının onda birinin ödenmediği takdirde alacaklının şikayeti üzerine mahkemece hükmün infazının devamına karar verilir. Hükümlü taksitlerden birini süresi içinde ilk defa ödemediği takdirde ödemediği bu taksit, sürenin sonuna bir taksit olarak eklenir. Kalan taksitlerden birini daha ödemediği takdirde alacaklının şikayeti üzerine mahkemece hükmün infazının devamına karar verilir.

(2) Hükmün infazının durdurulması hâlinde ceza zamanaşımı işlemez.

(3) Bu madde uyarınca infazı durdurulan kişi hakkında mahkemece Ceza Muhakemesi Kanununun 109 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde yer alan adlî kontrol tedbirine karar verilebilir.

(4) Bu madde uyarınca verilecek kararlarda, hükmü veren icra ceza mahkemesi yetkilidir. Mahkemece bu madde uyarınca verilecek tüm kararlar alacaklıya tebliğ edilir.

(5) Bu madde uyarınca verilecek kararlara karşı itiraz kanun yoluna gidilebilir. İtirazın incelenmesinde İcra ve İflas Kanununun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirlenen itiraz usulü uygulanır.

(6) Bu madde hükümleri her bir suç için ancak bir kez uygulanabilir.”

GEÇİCİ 5.MADDENİN ETKİLERİ

1.ÇEK KANUNU’NUN 5.MADDESİNDE TANIMLANAN VE 24/03/2020 TARİHİNE KADAR İŞLENEN SUÇLARDAN DOLAYI MAHKUM OLANLARIN CEZALARININ İNFAZI DURDURULMUŞTUR.

5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5.maddesinde, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre, kanuni ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında hamilin şikayeti üzerine, her bir çekle ilgili olarak, bin beş yüz güne kadar adli para cezasına hükmolunacağı ve ilgili kanun uyarınca verilen adli para cezalarının ödenmemesi durumunda ise 13/12/2004 tarih ve 5275 saylı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 106.maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan kamuya yararlı bir işte çalıştırma kararı verilmeksizin doğrudan doğrudan hapis cezasına çevrileceği hususu düzenlenmektedir.

Geçici 5.madde ile 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5.maddesinde yer alan “çekle ilgili karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet verme suçu” ndan 24/03/2020 tarihine kadar işlenen suçlardan mahkum olanların cezalarının infazı, işbu geçici 5.maddenin yürürlüğe girdiği tarih olan 26/03/2020 tarihi itibariyle durdurulmuştur.

2.HÜKÜMLÜ TAHLİYE TARİHİNDEN İTİBAREN YASADA ÖNGÖRÜLEN SÜRE İÇERİSİNDE ÇEK BEDELİNİN ÖDENMEYEN KISMINI ALACAKLIYA ÖDEMEK ZORUNDADIR.

Hükümlü, tahliye tarihinden itibaren en geç üç ay içinde çek bedelinin ödenmeyen kısmının 1/10’unu alacaklıya ödemek zorundadır. Bu madde ile, tahliye edildikten sonra üç aylık süre içerisinde çek bedelinin ödenmeyen kısmının onda birini alacaklıya ödeyerek infazın durdurulması imkanından faydalanılması mümkün hale gelmiştir. Ancak hükümlünün belirtilen süre içerisinde çek bedelinin 1/10’unu alacaklıya ödememesi halinde, alacaklının şikayeti üzerine hükmü veren icra ceza mahkemesince hükmün infazının devamına karar verilmektedir. Belirtmek isteriz ki, alacaklının geçici madde 5. uyarınca hükmü veren icra ceza mahkemesine şikayette bulunması gerekmektedir.

3.KALAN KISMINI ÜÇ AYLIK SÜRENİN BİTİMİNDEN İTİBAREN İKİŞER AY ARAYLA 15 EŞİT TAKSİTLE ÖDEMESİ DURUMUNDA MAHKEME’CE CEZA MAHKUMİYETİNİN BÜTÜN SONUÇLARIYLA ORTADAN KALDIRILMASINA KARAR VERİLECEKTİR.

Hükümlünün tahliye tarihinden itibaren üç aylık süre içinde 1/10’unu ödemesinin ardından geri kalan çek bedelini ise yine bu üç aylık sürenin bitiminden itibaren ikişer ay arayla ve 15 eşit taksitle ödemesi durumunda ceza mahkumiyeti tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılacaktır. Ancak hükümlünün taksitlerden birini süresi içinde ilk defa ödemediği takdirde, ödemediği bu taksit sürenin sonuna bir taksit olarak eklenecektir. Kalan taksitlerden birini daha ödemediği takdirde ise işbu kez alacaklının şikayeti üzerine hükmü veren icra ceza mahkemesince hükmün infazının devamına karar verilecektir. Bu yönüyle, hükümlüye bir defaya mahsus olmak kaydıyla taksitlerden birini aksatma imkanı sağlanmıştır.

Bununla birlikte, geçici 5.madde uyarınca infazı durdurulan kişi hakkında, hükmü veren Mahkeme tarafından Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 109.maddesinin 3.fıkrasının (a) bendinde yer alan “yurt dışına çıkmamak” adli kontrol tedbirine karar verilebileceği düzenlenmektedir.

Son olarak belirtmek isteriz ki, bu madde uyarınca verilecek kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde İcra İflas Kanunu’nun 353.maddesinde düzenlenen “itiraz” kanun yoluna başvurulabilir. Mahkeme, itirazı incelemesi için dosyayı o yerde icra mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması halinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde icra mahkemesinin tek dairesinin bulunması halinde asliye ceza mahkemesine, icra mahkemesi hakimi ile asliye ceza mahkemesi hakiminin aynı olması halinde ise en yakın asliye ceza mahkemesine gönderir. İtiraz incelemesi neticesinde verilen karar kesindir.

Yukarıda kısaca izah edilen açıklamalar ışığında 5941 sayılı Çek Kanunu’nda 7226 sayılı Kanun ile yapılan yasal düzenlemenin infazın durdurularak ödenmeyen çek bedelinin taksitlendirilmesi yönünden borçlu yararına olduğunu söylemek mümkündür. Öte yandan çek bedelinin adli para cezası olarak ödenmesi alacaklıya herhangi bir yarar sağlamaz iken yeni düzenleme ile çek bedelinin alacaklıya ödenmesine imkan tanınmasının da alacaklı yararına bir düzenleme olduğunu ifade edebiliriz.